Ngày 28/9/2026, tại Hà Nội, Hội nghị Đối thoại châu Á – Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực đã chính thức khai mạc với khoảng 250 đại biểu trong nước và quốc tế. Hội nghị hướng tới xây dựng Văn kiện Hà Nội về Di sản và Tính xác thực, đóng góp vào tư duy chung của khu vực và thế giới về bảo tồn di sản.
Hội nghị diễn ra từ ngày 27/9 đến 1/10/2026 tại Hà Nội và Ninh Bình, do Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND thành phố Hà Nội, UBND tỉnh Ninh Bình, Trung tâm Di sản thế giới UNESCO và Văn phòng UNESCO tại Hà Nội tổ chức, trên cơ sở đề xuất của Trung tâm Di sản thế giới UNESCO và sự ủng hộ của các quốc gia thành viên.
Tham dự phiên khai mạc có Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn; Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; cùng lãnh đạo các bộ, ngành và địa phương có di sản thế giới. Phía quốc tế có ông Lazare Eloundou Assomo, Giám đốc Trung tâm Di sản thế giới UNESCO; ông Ihsan Mustafa Yurdakul, Chủ tịch Ủy ban Di sản thế giới khóa 49; đại sứ các nước thành viên Ủy ban, đại diện ICOMOS và các chuyên gia trong khu vực. Về phía Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, Phó Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, Bà Nguyễn Phương Hòa-Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, ông Trần Đình Thành-Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa.
Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh Hội nghị diễn ra vào thời điểm nhiều dấu mốc quan trọng: Việt Nam và UNESCO kỷ niệm 50 năm quan hệ, Đại hội đồng Liên hợp quốc vừa thông qua Nghị quyết tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững (sáng kiến do Việt Nam khởi xướng cùng 103 nước đồng bảo trợ), và năm 2027 Công ước 1972 về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới tròn 55 năm. Việc giữ gìn tính xác thực của di sản chính là tôn trọng sự thật lịch sử và những giá trị được các thế hệ gìn giữ, tiếp nối; trong bối cảnh di sản khu vực chịu sức ép từ đô thị hóa, phát triển hạ tầng và biến đổi khí hậu, Việt Nam chủ trương bảo tồn để phát triển, phát triển để bảo tồn tốt hơn, không đánh đổi bản sắc và di sản để chạy theo tăng trưởng đơn thuần.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đề nghị Hội nghị tập trung thảo luận bốn nội dung: nhìn nhận tính xác thực trên nền tảng tôn trọng đa dạng văn hóa; bảo đảm mọi quyết định bảo tồn, tu bổ, phục hồi dựa trên cơ sở khoa học, cùng nguyên tắc ứng xử có trách nhiệm khi ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo; lấy cộng đồng làm trung tâm, coi trọng tiếng nói của nghệ nhân, người cao tuổi, phụ nữ, các dân tộc và phát huy vai trò của thế hệ trẻ; tăng cường hợp tác quốc tế để chuyển nhận thức thành hành động. Việt Nam đề xuất thành lập Mạng lưới hợp tác di sản châu Á – Thái Bình Dương và duy trì đối thoại này thành diễn đàn định kỳ của khu vực. Với vai trò nước chủ nhà, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương cụ thể hóa khuyến nghị của Văn kiện Hà Nội trong thể chế, chính sách và thực tiễn quản lý di sản, tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho bảo tồn, chuyển đổi số và đào tạo chuyên gia.
Thay mặt Tổng Giám đốc UNESCO, ông Lazare Eloundou Assomo – Giám đốc Trung tâm Di sản Thế giới cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã đăng cai và chuẩn bị chu đáo Hội nghị, khẳng định Việt Nam luôn là thành viên tích cực, có trách nhiệm của UNESCO và Ủy ban Di sản thế giới. Ông đánh giá Việt Nam là điển hình về bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển kinh tế – xã hội bền vững và sinh kế của người dân, đồng thời đánh giá cao công tác quản lý các di sản Hoàng thành Thăng Long, Tràng An, Hội An, Huế, Vịnh Hạ Long, Quần thể Yên Tử… như bài học kinh nghiệm cho cộng đồng quốc tế. Ông cũng chúc mừng Việt Nam đã khởi xướng sáng kiến Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững (2027-2036), được Đại hội đồng Liên hợp quốc thông qua ngày 4/9/2026, và cam kết đồng hành triển khai hiệu quả Thập kỷ này. Về nội dung Hội nghị, ông cho rằng các đại biểu sẽ cùng thảo luận cách giữ sự tiếp nối của di sản trong quá trình biến đổi, thay vì coi bảo tồn là giữ nguyên trạng, cũng như vai trò của thực hành văn hóa đang tiếp diễn, ký ức và niềm tin gắn với công trình, cảnh quan. Đây là những yếu tố quan trọng không chỉ với việc ghi danh mà còn với quản lý bền vững và gìn giữ ý nghĩa của di sản đối với cộng đồng.
Trong những ngày tới, Hội nghị có các phiên chuyên đề như “Từ Venice đến Nara: Những đóng góp của châu Á đối với tư duy toàn cầu về tính xác thực” và “Góc nhìn quốc tế về Tính xác thực và Giá trị nổi bật toàn cầu”, kết hợp khảo sát thực địa để đối chiếu lý luận với thực tiễn. Hội nghị là cơ hội chia sẻ và tiếp thu kinh nghiệm quốc tế để hài hòa giữa giữ gìn tính xác thực, ký ức lịch sử với phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại, để bảo tồn thực sự góp phần vào sức sống văn hóa và chất lượng sống của người dân.
Trịnh Quốc Anh (ảnh: BTC)