Trong khuôn khổ Hội nghị thế giới về chính sách văn hóa và phát triển bền vững (MONDIACULT 2025) đang diễn ra tại TP Barcelona, Tây Ban Nha, chiều ngày 29/9, Liên đoàn quốc tế các Hội đồng nghệ thuật và cơ quan văn hóa (IFACCA) phối hợp với Bộ Văn hóa Tây Ban Nha tổ chức tọa đàm “Con đường bền vững định hướng tương lai văn hóa và nghệ thuật: Đối thoại với các cơ quan công”. TS. Nguyễn Phương Hòa, Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế được mời làm diễn giả tại sự kiện.
Buổi tọa đàm có sự tham gia của các diễn giả là các nhà quản lý kiêm chuyên gia đầu ngành về chính sách văn hóa của một số quốc gia hiện là thành viên tích cực của IFACCA như ông Emile Kairua, Bộ trưởng Phát triển văn hóa Quần đảo Cook; ông Mumberto Lopez La Bella, Vụ trưởng nội các, Cơ quan thư ký quốc gia về Văn hóa, Văn phòng Tổng thống Cộng hòa Paraguay; ông Nicholas Moyo, Tổng Thư kí, Bộ Thể thao, Tái tạo, Nghệ thuật và Văn hóa, Cộng hòa Zimbabwe; ông Robert Piaskowski, Giám đốc, Trung tâm Văn hóa quốc gia, Ba Lan; bà Kajsa Ravin, Giám đốc Hội đồng Nghệ thuật Thụy Điển (đang là Chủ tịch IFACCA)…
Trước đó, vào tháng 5/2025, tại Hội nghị thượng đỉnh Nghệ thuật và Văn hóa Thế giới do IFACCA và Hội đồng nghệ thuật Hàn Quốc đồng tổ chức, hơn 400 đại biểu đến từ hơn 90 quốc gia đã thảo luận, trao đổi và cùng đóng góp xây dựng một Báo cáo đặc biệt dành cho MONDIACULT 2025 có tiêu đề: Văn hóa là kim chỉ nang định hướng cho các ưu tiên về văn hóa sau năm 2030 nhằm hướng tới những con đường phát triển bền vững cho tương lai. Trong báo cáo, các nhà quản lý, chuyên gia và người thực hành khuyến nghị, chìa khóa cho phát triển văn hóa bền vững chính là huy động nguồn lực, bao gồm việc duy trì các nguồn đầu tư đáp ứng cả về chất và lượng cho văn hóa. Nội dung này được phản ánh khá rõ nét tại Tọa đàm “Con đường bền vững định hướng tương lai văn hóa và nghê thuật: Đối thoại với các cơ quan công” khi các diễn giả được mời chia sẻ về các thực tiễn thành công đã và đang được áp dụng tại đất nước của mình, cũng như những thách thức, khó khăn mà họ đang phải đối mặt.
Đại diện cho Việt Nam, TS. Nguyễn Phương Hòa cho biết, Việt Nam luôn coi văn hóa là một nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực thúc đẩy phát triển bền vững. Văn hóa là một trong bốn trụ cột của phát triển, ngang hàng với kinh tế, chính trị và xã hội. “Đối với chúng tôi, cốt lõi của phát triển toàn diện không thể thiếu được văn hóa; nói cách khác, văn hóa không phải là phụ trợ mà là một phần không thể tách rời của phát triển”, TS. Nguyễn Phương Hòa nhấn mạnh.
Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế cũng chia sẻ với các đồng nghiệp và khán giả quốc tế về Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025-2035 đã được Quốc hội Việt Nam thông qua với tổng ngân sách gần 5 tỷ USD, tập trung vào tạo môi trường cho sáng tạo văn hóa, giảm cách biệt văn hóa giữa nông thôn và thành thị, bảo tồn di sản văn hóa, nuôi dưỡng tài năng, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa sáng tạo, thúc đẩy áp dụng công nghệ thông tin, mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực văn hóa…
Trước bối cảnh vai trò của trí tuệ nhân tạo đang ngày càng rõ nét hơn, đặc biệt trong tương lai sau năm 2030, các diễn giả tại Tọa đàm đã cùng thảo luận về những yếu tố chủ chốt có thể góp phần giải quyết hiệu quả các thách thức ngắn hạn và dài hạn mà văn hóa, nghệ thuật đang phải đối mặt, cũng như những nguồn lực cần thiết hướng tới phát triển bền vững. TS. Nguyễn Phương Hòa đánh giá, đầu tư vào nhân lực là yếu tố quan trọng hàng đầu. “Chúng tôi tin rằng, con người luôn là trung tâm của phát triển. Họ vừa là chủ thể tạo ra, đồng thời là người thụ hưởng văn hóa; do vậy phát triển văn hóa phải gắn với phát triển con người, hướng tới những con người toàn diện, giải phóng sức sáng tạo, bắt kịp với công nghệ…”, bà Nguyễn Phương Hòa chia sẻ. “Điều này đòi hỏi một sự thay đổi mang tính nền tảng trong giáo dục kỹ năng và giáo dục trọn đời, giúp mỗi người dân không chỉ hiểu về Trí tuệ nhân tạo mà còn sở hữu năng lực làm việc tổng hợp, kết hợp được kiến thức công nghệ với văn hóa và xã hội, làm chủ công nghệ, để công nghệ phục vụ con người”.
Trao đổi về tiêu chuẩn đối với các nguồn lực, TS. Nguyễn Phương Hòa cho rằng, nguồn lực con người cần ngày càng mang tính liên ngành và thích ứng cao hơn, trong khi nguồn lực tài chính nên được cấu trúc dưới dạng các khoản đầu tư dài hạn và tập thể – thông qua các quan hệ đối tác công – tư, các quỹ tài sản quốc gia và các sáng kiến toàn cầu.
MONDICULT 2025 diễn ra từ ngày 29/9-01/10 là hội nghị về chính sách văn hóa lớn nhất thế giới do UNESCO tổ chức quy tụ hàng nghìn nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia, người thực hành nghệ thuật, nghệ sĩ… Chương trình nghị sự năm nay xoay quanh 6 chủ đề chính (quyền văn hóa, công nghệ số trong lĩnh vực văn hóa, văn hóa và giáo dục, kinh tế văn hóa, văn hóa và biến đổi khí hậu, văn hóa – di sản và khủng hoảng) và 2 lĩnh vực trọng tâm (văn hóa vì hòa bình, trí tuệ nhân tọa và văn hóa). Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam tham dự Hội nghị.
Lan Phương