Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Hungary, ngày 22/5/2025, Chủ tịch nước Lương Cường và Tổng thống Hungary Sulyok Tamás đã cắt băng khai mạc triển lãm ảnh “Những bức ảnh của Dezső Bozóky – Bác sĩ hải quân Hungary vào những năm đầu thế kỷ 20 tại Việt Nam”. Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tạ Quang Đông tham dự sự kiện đặc biệt này.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Tổng thống Hungary Sulyok Tamás khẳng định: “Triển lãm này là minh chứng cho thấy nhân dân Hungary và Việt Nam đã biết đến và gắn bó với nhau từ rất lâu, ngay cả trước khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao.” Ông nhấn mạnh, những bức ảnh quý giá không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn là kho tư liệu sống động, lưu giữ hình ảnh chân thực về Việt Nam thời kỳ đầu thế kỷ 20 – một giai đoạn hiếm hoi khi các hình ảnh còn rất hạn chế. Việc Bozóky ghi lại bối cảnh chụp từng bức ảnh trong nhật ký giúp thế hệ sau hiểu hơn về lịch sử, con người và văn hóa Việt Nam thời điểm đó.
Tổng thống Hungary cũng bày tỏ niềm vui và xúc động khi được tận mắt trải nghiệm lòng mến khách, sự nồng hậu và nền văn hóa độc đáo của Việt Nam trong chuyến thăm lần này. Ông tin tưởng rằng, sự hiểu biết lẫn nhau về văn hóa sẽ là nền tảng vững chắc để củng cố và phát triển hơn nữa mối quan hệ hợp tác giữa hai quốc gia trong thời gian tới.
Về phần mình, Chủ tịch nước Lương Cường bày tỏ sự xúc động khi được tận mắt chiêm ngưỡng hình ảnh sống động về một Sài Gòn xưa – nơi cha ông chúng ta đã từng sống và làm việc. Ông trân trọng cảm ơn Tổng thống Sulyok Tamás và Phu nhân đã mang đến cho nhân dân Việt Nam món quà tinh thần quý giá. Đặc biệt, Chủ tịch nước gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình bác sĩ Dezső Bozóky – những người đã gìn giữ và trao lại bộ di sản hình ảnh quý báu này sau hơn một thế kỷ.
“Triển lãm là dịp để các thế hệ người Việt Nam hôm nay hiểu hơn về bối cảnh lịch sử và cuộc sống của cha ông ta cách đây hơn một trăm năm. Những bức ảnh ấy là tài sản vô giá – không chỉ của riêng Hungary hay Việt Nam, mà của cả tình hữu nghị hai dân tộc,” Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Lần đầu tiên ra mắt công chúng, bộ ảnh quý giá của bác sĩ hải quân Hungary Dezső Bozóky đã thu hút sự chú ý đặc biệt. Sinh năm 1871 tại Nagyvárad (nay thuộc Romania) và mất năm 1957 tại Budapest, Bozóky là bác sĩ trong lực lượng Hải quân Áo-Hung, đồng thời là một nhà du hành và nhiếp ảnh gia đam mê ghi lại vẻ đẹp phương Đông. Trong chuyến hải trình kéo dài 26 tháng từ năm 1907 đến 1909, ông đã đi qua nhiều nước châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Việt Nam – điểm dừng chân để lại cho ông nhiều ấn tượng sâu sắc.
Sau khi rời Hồng Kông, đoàn thủy thủ Áo-Hung đã ngược dòng sông Sài Gòn và đặt chân đến trung tâm kinh tế, văn hóa sôi động nhất Đông Dương khi đó – Sài Gòn. Tại đây, Bozóky đã dùng ống kính máy ảnh để lưu giữ nhiều khoảnh khắc sống động, chân thực về đời sống, kiến trúc và con người nơi đô thị thuộc địa. Những bức ảnh này hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Budapest – Bảo tàng Nghệ thuật Châu Á Ferenc Hopp, và nay được số hóa để giới thiệu tới công chúng Việt Nam.
Qua ống kính của một bác sĩ – nhiếp ảnh gia Hungary, người xem có dịp ngược dòng thời gian, bước vào một Sài Gòn xưa – sống động, lịch lãm và đầy quyến rũ – như một chương hồi sinh động của lịch sử, kết nối quá khứ với hiện tại, Việt Nam với bạn bè quốc tế. Người xem có thể nhận ra trong các tác phẩm nhiều công trình quen thuộc vẫn hiện diện đến ngày nay như: Đường Catinat (nay là đường Đồng Khởi), Vườn Bách Thảo, Nhà hát Thành phố, Tòa thị chính Sài Gòn… Ngoài việc chụp ảnh, Bozóky còn ghi chép kỹ lưỡng nhật ký hành trình, mô tả hoàn cảnh từng bức ảnh để người Hungary có thể hiểu rõ hơn về Việt Nam – một đất nước ông đánh giá là xinh đẹp, thanh bình và đầy ấn tượng.
Triển lãm ảnh “Những bức ảnh của Dezső Bozóky” là hoạt động tiêu biểu của chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Hungary đồng thời cũng là một trong các hoạt động kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Hungary, góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị giữa hai quốc gia có bề dày lịch sử hợp tác và giao lưu văn hóa sâu sắc.
Nhân dịp đặc biệt này, Chủ tịch nước Lương Cường đã gửi tặng Phu nhân Tổng thống Hungary một cây đàn bầu – nhạc cụ truyền thống độc đáo của Việt Nam. “Tuy giá trị vật chất không lớn, nhưng cây đàn bầu mang giá trị tinh thần lớn lao. Đây là thành quả từ sự sáng tạo, cần cù và tâm hồn sâu lắng của người Việt Nam,” Chủ tịch nước chia sẻ. Phu nhân Tổng thống bày tỏ sự xúc động và trân trọng món quà mang đậm dấu ấn văn hóa Việt mà bà vốn đã rất ấn tượng sau khi nghe thanh âm của cây đàn bầu trong chương trình biểu diễn chào mừng chuyến thăm của Tổng thống Hungary và Phu nhân tới Việt Nam.
Phạm Hà Minh