Sáng ngày 01/8/2026, tại Hà Nội, Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 với chủ đề “Phát huy vai trò tiên phong và thực hiện nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của đối ngoại Việt Nam trong kỷ nguyên mới”đã khai mạc trọng thể tại Hà Nội với sự tham dự của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, các đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, lãnh đạo các ban, bộ, ngành, đoàn thể Trung ương và địa phương. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp từ điểm cầu chính tại Trung tâm Hội nghị quốc tế, kết hợp trực tuyến với các tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.
Đồng chí Lâm Thị Phương Thanh, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tham dự và trình bày bài tham luận quan trọng tại Hội nghị.
Ngoại giao lấy phát triển làm trung tâm
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nêu rõ: Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 diễn ra vào thời điểm có ý nghĩa rất quan trọng đối với đất nước và ngành ngoại giao, sau khi Đại hội Đảng lần thứ XIV được tổ chức thành công, đề ra những đường lối, chủ trương quan trọng có ý nghĩa lịch sử trong các lĩnh vực nhằm thực hiện hai mục tiêu phát triển 100 năm (đến năm 2030 và 2045), trong đó xác định đối ngoại và hội nhập quốc tế cùng với bảo đảm quốc phòng, an ninh là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên. Đặc biệt, Bộ Chính trị đã quyết định thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm Trưởng ban.
Đất nước ta đang triển khai tích cực, toàn diện việc hoàn thiện hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp, thu họn các đầu mối về đối ngoại, thực hiện phát triển kinh tế – xã hội, đổi mới mô hình phát triển, đẩy mạnh việc phát triển để tạo đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển xã hội, văn hóa, con người, tăng cường quốc phòng, an ninh, đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế.
Tầm nhìn ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch: Nâng tầm “sức mạnh mềm” Việt Nam
Đáp ứng yêu cầu chiến lược đó, với chủ đề “Đẩy mạnh, nâng tầm sức mạnh mềm Việt Nam đóng góp vào nền văn minh nhân loại thông qua hoạt động đối ngoại và ngoại giao văn hóa”, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh khẳng định: Sức mạnh mềm của Việt Nam được kết tinh từ các hệ giá trị văn hóa, đất nước, gia đình cốt lõi, được lan tỏa, bồi đắp bởi con người, được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác qua hàng ngàn năm lịch sử, cũng là nền tảng của nền ngoại giao toàn diện, hiện đại Việt Nam. Tất cả cần được thúc đẩy, phát huy mạnh mẽ, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững, nâng cao vị thế, uy tín và tầm ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế, đóng góp xứng đáng vào sự đa dạng của nền văn minh nhân loại.
Thời gian qua, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịchđã thành công xây dựng nền tảng vững chắc cho văn hóa đối ngoại với 136 điều ước và thỏa thuận quốc tế được ký kết, hơn 40 chương trình nghệ thuật cấp cao phục vụ lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng 90 sự kiện Tuần/Ngày Văn hóa Việt Nam trên thế giới, quảng bá mạnh mẽ hình ảnh quốc gia và lan tỏa thông điệp hữu nghị, hòa bình. Hội nhập quốc tế về văn hóa đã góp phần hoàn thiện thể chế, tiếp cận các chuẩn mực, tri thức, nguồn lực quốc tế; là thành tố quan trọng gia tăng sức mạnh tổng hợp quốc gia, đóng góp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Sức mạnh mềm của Việt Nam được biểu hiện sinh động qua quá trình nhận diện, bảo tồn, ghi danh và phát huy hệ thống di sản rất phong phú với 09 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, 16 di sản văn hóa phi vật thể, 04 di sản tư liệu thế giới, 07 di sản tư liệu khu vực Châu Á – Thái Bình Dương và 04 Thành phố sáng tạo được UNESCO vinh danh. Nhờ phát huy nguồn lực ấy, từ năm 2018 đến năm 2025, Việt Nam đã được thế giới vinh danh 6 lần là “Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới”, 7 lần là “Điểm đến hàng đầu Châu Á”, và 4 lần là “Điểm đến văn hóa và ẩm thực hàng đầu Châu Á”… Quan trọng hơn, với tinh thần bảo tồn kết hợp với sáng tạo, biến văn hóa thành sức mạnh mềm quốc gia, thông qua hợp tác quốc tế về văn hóa, những tài nguyên này đã trở thành động lực tăng trưởng mới, thúc đẩy mạnh mẽ hai lĩnh vực mũi nhọn là du lịch và công nghiệp văn hóa, đóng góp ngày càng tích cực vào tăng trưởng và phát triển đất nước. Tại cơ chế UNESCO, lần đầu tiên Việt Nam đảm nhận cùng lúc 06 cơ chế quan trọng của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc UNESCO, trúng cử thành viên của Ủy ban Di sản Thế giới nhiệm kỳ 2023-2027 với số phiếu cao nhất trong nhóm châu Á – Thái Bình Dương, và đi vào lịch sử khi trúng cử liên tiếp 02 nhiệm kỳ làm thành viên Ủy ban liên Chính phủ Công ước UNESCO 2005 về bảo vệ và phát huy sự đa dạng các biểu đạt văn hóa nhiệm kỳ 2021-2025 và 2025-2029.
Để triển khai những mục tiêu quan trọng đó, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề nghị các cấp, các ngành ở cả trong và ngoài nước, Bộ Ngoại giao, các vị Đại sứ, Tổng lãnh sự, Trưởng Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, ở góc độ đối ngoại và ngoại giao văn hóa tập trung vào một số nội dung trọng tâm như sau:
Thứ nhất, đổi mới tư duy và đa dạng hóa phương thức triển khai các hoạt động văn hóa đối ngoại và ngoại giao văn hóa, kết hợp chặt chẽ với thông tin đối ngoại, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng môi trường văn hóa số, xây dựng và nhân rộng các mô hình sự kiện quảng bá tích hợp “Văn hóa – Thương mại – Du lịch – Đầu tư Việt Nam”. Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng các hoạt động văn hóa trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc của Lãnh đạo Cấp cao, Đảng, Nhà nước Việt Nam ở nước ngoài và lãnh đạo Cấp cao của nước ngoài đến Việt Nam. Bộ Ngoại giao phối hợp Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các Bộ, ngành, địa phương cùng đầu tư xây dựng các chương trình mang hàm lượng văn hóa cao, tạo dấu ấn trong Năm chủ nhà APEC 2027 và các sự kiện quốc tế lớn mà Việt Nam đăng cai. Đặc biệt, trong năm 2026, Bộ trưởng đề nghị Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam tại nước ngoài cùng phối hợp đồng loạt tổ chức các hoạt động văn hóa nghệ thuật phù hợp tại địa bàn sở tại để chào mừng “Ngày văn hóa Việt Nam” 24/11 đầu tiên trên tinh thần chủ động, sáng tạo.
Thứ hai, kiến nghị đầu tư “không gian văn hóa Việt Nam” giàu bản sắc với mức độ nhận diện cao thông qua thiết kế, trang trí và cả phong cách của mỗi cơ quan ngoại giao, cán bộ ngoại giao. Kiến nghị bố trí cán bộ phụ trách công tác văn hóa đối ngoại, ngoại giao văn hóa tại các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài phù hợp với yêu cầu công tác và điều kiện từng địa bàn, tiến tới cử Tham tán Văn hóa, Tùy viên văn hóa góp phần quan trọng thúc đẩy ngoại giao văn hóa, tham mưu chính sách, tìm hiểu, kết nối các thiết chế văn hóa uy tín, các nhà đầu tư nước ngoài tiềm năng với các cơ quan văn hóa, các ngành, địa phương, doanh nghiệp trong nước để hợp tác, liên danh, liên kết, đồng sản xuất phát triển một số sản phẩm, thương hiệu công nghiệp văn hóa tiêu biểu, đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực văn hóa, nghệ thuật chất lượng cao, nhân lực cho các ngành công nghiệp văn hóa của Việt Nam.
Thứ ba, tiếp tục phát huy vai trò cộng đồng người Việt Nam và mạng lưới thiết chế văn hóa Việt Nam ở nước ngoài, cộng đồng quốc tế trong quảng bá văn hóa Việt Nam, hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giữ gìn và học tập tiếng Việt, phát huy bản sắc văn hóa và truyền thống tốt đẹp của dân tộc; hỗ trợ nhân rộng mô hình khu phố Việt Nam, làng Việt Nam, các mô hình câu lạc bộ sinh hoạt văn hóa, nghệ thuật truyền thống, võ thuật, chuỗi hệ sinh thái ẩm thực Việt tiêu chuẩn quốc tế… tại các quốc gia có đông cộng đồng người Việt Nam sinh sống, làm việc; các mạng lưới người nước ngoài có tầm ảnh hưởng yêu mến văn hóa Việt trở thành “Bạn bè của văn hóa Việt Nam” tại các địa bàn trọng điểm…
Thứ tư, Việt Nam cần tiếp tục nâng tầm, phát huy vai trò tiên phong, trách nhiệm tại các cơ chế đa phương, chủ động tham gia sâu rộng vào các tổ chức khu vực và quốc tế, đặc biệt là UNESCO với tinh thần chuyển dịch từ tư duy “tham gia đóng góp” sang chủ động “khởi xướng, định hình và dẫn dắt” các sáng kiến, khẳng định vai trò của văn hóa như một công cụ hiệu quả hàn gắn và giải quyết các thách thức toàn cầu, cũng như trụ cột và động lực đối với sự phát triển bền vững, bao trùm, vì sự thịnh vượng chung của các quốc gia trên thế giới. Các cơ quan cần phối hợp chặt chẽ để đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bố trí làm việc, ứng cử vào các vị trí của các tổ chức văn hóa, thể thao quốc tế và khu vực.
Thứ năm, chủ động đề xuất các sáng kiến quốc tế phù hợp với năng lực tổ chức của Việt Nam, chuẩn bị các điều kiện để sẵn sàng đăng cai các sự kiện văn hóa nghệ thuật, các giải thể thao quốc tế uy tín, từng bước khẳng định Việt Nam là điểm đến hấp dẫn; tiếp tục vận động quốc tế công nhận, ghi danh Việt Nam với các danh hiệu, giải thưởng quốc tế uy tín; tăng cường nghiên cứu, đề xuất vinh danh các danh nhân, nhà văn hóa, nhà tư tưởng lớn của đất nước, nhằm tạo bước tiến đột phá trong việc lan tỏa hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị quốc gia của Việt Nam ra thế giới, đóng góp và làm giàu các giá trị văn minh nhân loại.
Hội nghị Ngoại giao 33 sẽ có 18 phiên họp diễn ra trong 9 ngày hội nghị, với sự tham dự chỉ đạo trực tiếp của các lãnh đạo chủ chốt; sự tham gia của các ban, bộ, ngành, địa phương, các Trưởng cơ quan đại diện và toàn thể cán bộ nhân viên trong Ngành Ngoại giao, trao đổi việc xây dựng chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới; ngoại giao phục vụ phát triển, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đồng hành cùng doanh nghiệp; công tác xây dựng Đảng, xây dựng ngành...
Trịnh Quốc Anh (ảnh: Trần Huấn)