Trong khuôn khổ Lễ khai mạc Lễ hội Văn hóa Việt Nam với chủ đề “Việt Nam – Sắc màu từ miền nhiệt đới” và chuỗi các hoạt động ngoại giao văn hóa tại Nga từ ngày 25/7/2025 đến ngày 03/8/2025 nhân kỷ niệm 75 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam-Nga, các màn trình diễn múa Rối cạn, và đặc biệt là các loại hình Rối nước Việt Nam chính là điểm nhấn quan trọng của Lễ hội, là hình ảnh nhận diện dân tộc, tinh hoa văn hóa Việt Nam. Hàng ngày tại Lễ hội, các nghệ sĩ tài năng của Việt Nam mang đến công chúng Nga 03 chương trình múa rối cạn, 03 chương trình múa rối nước. Đây là cơ hội để người dân Nga tận mắt chứng kiến nét văn hóa đặc sắc của Việt Nam, đại diện tiêu biểu của vùng Đồng bằng sông Hồng của Miền nhiệt đới, nơi con người gắn bó với thiên nhiên, nghề nông và sông nước.
Nội dung các tiết mục múa rối nước truyền thống vốn được trích từ các truyền thuyết, câu truyện dân gian trong lịch sử của nhân dân Việt Nam như múa rồng, múa phượng, múa tiên, vũ điệu tâm linh, bên cạnh đó là ca ngợi vẻ đẹp thiên nhiên, con người, vẻ đẹp trong lao động, luôn ẩn chứa sự lạc quan, tích cực, yêu đời…Trên làn nước xanh rêu, các màn trình diễn dù luôn được làm mới vẫn giữ được nét cuốn hút với những con rối hình tượng rồng, phượng, và những người nông dân, con trâu, cái cày trong các hoạt động thường ngày. Bên cạnh Rối nước của miền nhiệt đới lạ lẫm thì rối cạn lần này lại tạo rất nhiều bất ngờ và ấn tượng. Các tiết mục rối cạn không chỉ giới thiệu về văn hóa, âm nhạc Việt Nam, mà còn có sự kết hợp Rối Việt Nam và những tác phẩm kinh điển của nước Nga như Hồ Thiên nga, Kalinka… Dàn dựng duyên dáng và bất ngờ, cùng sự trình diễn khéo léo của các nghệ sĩ, nghệ thuật truyền thống Việt Nam và âm nhạc Nga đã hòa quyện, tạo nên bản hòa ca nghệ thuật Việt-Nga, một hình ảnh gắn bó gần gũi của văn hoá và con người hai nước Việt Nam-Nga. Đặc biệt, tại sân khấu ngoài trời, việc đưa nghệ thuật múa vào cùng với các tiết mục múa rối nước và múa rối cạn đã khiến các màn trình diễn hấp dẫn, duyên dáng, nhiều lớp lang và đa sắc hơn.
Chia sẻ cảm xúc lần đầu tiên múa rối Việt Nam hiện diện tại khu vực Quảng trường Đỏ nước Nga, Nghệ sĩ Nhân dân, Giám đốc Nhà hát Múa rối Việt Nam Nguyễn Tiến Dũng bày tỏ: “Địa điểm này, sự kiện này mang tính lịch sử, chúng ta không dễ có cơ hội này, đây là nhờ tình cảm và mối quan hệ hữu nghị Việt Nam 75 năm qua. Mặt khác, hạnh phúc khi thấy sự chào đón, hưởng ứng nhiệt tình của công chúng Nga, đặc biệt là với rối nước”. Theo NSND Nguyễn Tiến Dũng, điều ấn tượng nhất với ông là khán giả Nga rất nhiệt tình, yêu nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật truyền thống. Ông nhấn mạnh: “Biểu diễn ở nước ngoài xác định là sẽ khó khăn hơn, nhưng niềm vinh dự được đại diện quốc gia quảng bá nét đẹp của nghệ thuật truyền thống Việt Nam đến với nước Nga và ra thế giới mang ý nghĩa lớn lao hơn nhiều”.
Múa rối nước đã có ở Việt Nam hơn 1.000 năm và được coi là kiệt tác của văn hóa Việt Nam và thế giới. Trải qua thời gian dài và cả những thăng trầm lịch sử, bộ môn nghệ thuật này vẫn được giữ gìn với những nét sơ khai. Thời đại khoa học, công nghệ mang đến nhiều thay đổi mang tính cách mạng trong công nghệ giải trí và biểu diễn, thì chính việc giữ gìn sự nguyên bản của Rối nước, sự khéo léo kết hợp tính mộc mạc, duyên dáng của điêu khắc, hội hoạ, kiến trúc, kết hợp âm nhạc giàu bản sắc, tinh tế, lại đang mang lại sức quyến rũ mê hồn của Rối nước Việt Nam.
Trong buổi tổng duyệt trước khi lên đường đi Nga, trên cương vị trường đoàn Việt Nam trong Lễ hội Văn hóa Việt Nam tại Nga bà Ngô Phương Ly, Phu nhân Tổng Bí thư Tô Lâm đã dặn dò các nghệ sỹ: “Rối nước của Việt Nam rất lạ, rất độc đáo, tuy nhiên nếu sang lưu diễn lần thứ 2, thứ 3 thì yêu cầu phải có tiết mục mới, anh chị em phải có tiết mục mới mẻ, luôn sáng tạo trong yêu cầu giữ cái hồn cốt của truyền thống”. Là một nghệ sỹ làm nghệ thuật và đam mê việc đưa nghệ thuật truyền thống đến thế giới, Phu nhân Ngô Phương Ly đã nhắc nhở đạo diễn chương trình múa rối lưu ý đến từng chi tiết về vẽ khuôn mặt rối, về việc nghiên cứu những “phá cách trong khuôn khổ” để các tiết mục trở nên duyên dáng, tự nhiên hơn.
Tại Quảng Trường Đỏ giữa thủ đô nước Nga, chứng kiến người dân Nga đủ mọi lứa tuổi chờ đợi hàng giờ để xem biểu diễn, nhìn những gương mặt sáng ngời khi thưởng thức các tiết mục, rồi khi những nghệ sĩ Việt Nam nửa người dưới nước tách rèm bước ra, khán giả vỗ tay không ngớt, dành những mỹ từ đẹp nhất cho múa rối nước Việt Nam, thán phục các nghệ sĩ Việt Nam, mỗi người nghệ sỹ yêu nghề ấy bên cạnh niềm vui và tự hào, chính là trách nhiệm phải tiếp tục không ngừng sáng tạo, cảm nhận được sứ mệnh lớn lao mà mình đang mang, đó là truyền nối và quảng bá đến quốc tế loại hình nghệ thuật ngàn năm tuổi độc nhất của Việt Nam này. Riêng tại Lễ hội năm nay, Rối nước đang mang một sứ mệnh lớn lao – gắn kết hơn tình cảm hữu nghị Việt Nam-Liên bang Nga.
