Ngày 18/11/2022 tại Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam, Lễ tiếp nhận hiện vật do Hoa Kỳ trao trả cho Việt Nam đã diễn ra trọng thể trước sự chứng kiến của lãnh đạo hai bên và đông đảo các chuyên gia, phóng viên báo chí. Đây là sự kiện được tổ chức trong khuổn khổ Lễ khai mạc trưng bày chuyên đề: “Từ nhà Bác cổ đến Bảo tàng Lịch sử Quốc gia”, chào mừng ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11/2022) và kỷ niệm 90 năm ngày khánh thành công trình tòa nhà Bảo tàng (1932-2022).
Tham dự Lễ tiếp nhận hiện vật, Bà Pam DeVolder, Tham tán Thông tin – Văn hóa Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam đại diện phía Hoa Kỳ trao trả hiện vật cho Việt Nam và ông Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia đại diện phía Việt Nam tiếp nhận. Cùng tham dự sự kiện có sự hiện diện của các khách mời đến từ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch là ông Trần Nhất Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, ông Phạm Định Phong, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa. Về phía Bộ Ngoại giao có bà Hồ Hương Giang, Phó Vụ trưởng Vụ Châu Mỹ, bà Phạm Thị Thanh Bình, Phó Vụ trưởng Vụ Ngoại giao văn hóa và UNESCO. Đông đảo các chuyên gia, nhà nghiên cứu, những người yêu lịch sử và các cơ quan thông tấn, báo chí cùng tham gia Lễ tiếp nhận hiện vật đầy ý nghĩa này.
Phát biểu tại Lễ tiếp nhận, đại diện Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, bà Pam DeVolder cho biết những cổ vật được trao trả cho Việt Nam lần này nằm trong bộ sưu tập lớn gồm 7.000 hiện vật, cổ vật đã bị buôn bán, lưu giữ trái phép. Với sự hỗ trợ tích cực của các chuyên gia, các nhà nghiên cứu văn hóa, lịch sử, Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ (FBI) đã xác định 10 cổ vật trong số đó có nguồn gốc Việt Nam với các niên đại khác nhau. Cảm ơn Chính phủ Việt Nam đã phối hợp tích cực trong việc chống lại tội phạm liên quốc gia có tổ chức, đặc biệt là những tội phạm liên quan tới văn hóa và nghệ thuật, bà nhấn mạnh “Chính phủ Hoa Kỳ luôn sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam trong việc điều tra, nghiên cứu, thu hồi, hoàn trả những cổ vật đã bị buôn bán trái phép cho quốc gia có quyền sở hữu chính đáng. Điều này cũng được thể hiện thông qua việc hai Bên đã ký kết Biên bản ghi nhớ phòng chống tội phạm liên quốc gia giữa Bộ Công an Việt Nam và Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ”.
Phát biểu đáp từ, ông Nguyễn Văn Đoàn, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử quốc gia cho biết 10 hiện vật trên bao gồm 1 rìu đá từ thời Hậu kỳ đá mới, 4 hiện vật (3 rìu đồng, 1 nồi gốm) của văn hóa Đông Sơn, 3 tượng cá sấu đá thế kỷ I – II và 2 tẩu đồng thế kỷ XVII – XVIII. Ông bày tỏ niềm vinh dự khi Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam được giao trọng trách tiếp nhận bộ sưu tập hiện vật quý giá này. Đây là hoạt động đầy ý nghĩa, thiết thực chào mừng ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11/2022), là điểm nhấn trong khuôn khổ Tuần lễ di sản quốc gia, tại nơi cách đây 90 năm (năm 1932) đã diễn ra lễ khánh thành Bảo tàng Trường Viễn Đông Bác cổ Pháp - nhà Bác Cổ, nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia Việt Nam.
Chia sẻ thêm về sự kiện tiếp nhận hiện vật nói trên, ông Trần Nhất Hoàng, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tiếp nhận thông tin từ khá sớm, để có ngày hôm nay, chúng ta trân trọng sự hợp tác của phía Hoa Kỳ và Đại sứ quán Việt Nam tại Hoa Kỳ. Việc thu giữ, bảo quản, xác định nguồn gốc, trao trả các hiện vật/cổ vật như trên đòi hỏi nhiều thời gian, công sức và sự quyết tâm của các bên hữu quan của hai nước. Sự kiện này rất có ý nghĩa khi nó mở ra một lĩnh vực hợp tác mới trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và đặc biệt là trong bối cảnh câu chuyện về hồi hương các cổ vật Việt Nam đang nhận được sự quan tâm lớn của xã hội.