Trong khuôn khổ Chương trình Giao lưu nhân văn Liên minh Truyền thông Nam Á và Đông Nam Á năm 2026, ngày 14/7, tại thành phố Côn Minh, tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), Diễn đàn truyền thông quốc tế Lan Thương – Mê Kông đã diễn ra với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan truyền thông và chính quyền địa phương các quốc gia lưu vực Lan Thương – Mê Kông, gồm Việt Nam, Campuchia, Lào, Myanmar, Thái Lan và Trung Quốc.
Đoàn Việt Nam do bà Trần Hải Vân, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm Trưởng đoàn, với sự tham gia của đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, Cục Báo chí, Cục Phát thanh, truyền hình và Thông tin điện tử cùng các cơ quan báo chí Việt Nam thường trú tại Trung Quốc.
Diễn đàn là dịp để các quốc gia trong khu vực tăng cường đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm về truyền thông quốc tế, thúc đẩy giao lưu nhân dân và nâng cao hiểu biết lẫn nhau thông qua hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch và truyền thông.
Tại Diễn đàn, các đại biểu tập trung trao đổi về vai trò của truyền thông trong việc lan tỏa những câu chuyện chân thực về mỗi quốc gia, quảng bá các giá trị văn hóa đặc sắc, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững, tăng cường kết nối giữa các địa phương và đóng góp vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của khu vực Lan Thương – Mê Kông.
Phát biểu tại phiên thảo luận với chủ đề “Câu chuyện như nước – Lan tỏa không lời”, bà Trần Hải Vân, Phó Cục trưởng Cục Hợp tác quốc tế chia sẻ quan điểm về việc xây dựng và quảng bá hình ảnh quốc gia trong bối cảnh truyền thông số. Theo bà, điều quan trọng không chỉ là mỗi quốc gia muốn kể điều gì, mà còn là thế giới muốn lắng nghe điều gì. Một câu chuyện quốc gia có sức lan tỏa không được tạo nên bởi những khẩu hiệu lớn mà bắt đầu từ con người, những trải nghiệm chân thực và các giá trị văn hóa có khả năng tạo sự đồng cảm với công chúng. Bà cho rằng để kể tốt câu chuyện của một quốc gia cần xây dựng một hệ sinh thái gắn kết giữa văn hóa, du lịch và truyền thông, trong đó văn hóa tạo nên nội dung, du lịch chuyển hóa những giá trị văn hóa thành trải nghiệm thực tế, còn truyền thông kết nối và lan tỏa những trải nghiệm đó đến với công chúng trong nước và quốc tế. Theo bà, trong bối cảnh chuyển đổi số, truyền thông không chỉ bao gồm báo chí mà còn mở rộng sang điện ảnh, các nền tảng số, mạng xã hội, người sáng tạo nội dung và trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là tính chân thực của câu chuyện và những giá trị nhân văn có khả năng tạo dựng niềm tin và sự đồng cảm. Bà nhấn mạnh, một quốc gia không được ghi nhớ bởi những điều tự nói về mình, mà bởi những trải nghiệm và cảm nhận mà bạn bè quốc tế mang theo sau khi rời đất nước đó. Chính vì vậy, việc kết nối hiệu quả giữa văn hóa, du lịch và truyền thông sẽ góp phần tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin và thúc đẩy tình hữu nghị giữa các quốc gia.
Tại phiên thảo luận với chủ đề “Xây dựng diễn ngôn châu Á trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo”, ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Báo chí cho biết, Luật Báo chí năm 2025 và các văn bản hướng dẫn thi hành của Việt Nam đã có những quy định về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí, khuyến khích các cơ quan báo chí nghiên cứu, triển khai AI nhằm hỗ trợ sản xuất nội dung, phân tích dữ liệu, kiểm chứng thông tin, quản trị tòa soạn và nâng cao chất lượng phục vụ công chúng. AI đang mở ra nhiều cơ hội phát triển cho báo chí, song cũng đặt ra những thách thức liên quan đến tin giả, đạo đức nghề nghiệp và niềm tin của công chúng. Việt Nam xác định AI là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò, trách nhiệm và bản lĩnh của người làm báo. Việc ứng dụng AI cần lấy con người làm trung tâm, bảo đảm tính minh bạch và trách nhiệm trong toàn bộ quá trình sản xuất, cung cấp thông tin. Ông cũng đề cao vai trò hợp tác giữa các quốc gia Nam Á và Đông Nam Á trong việc xây dựng chính sách, nâng cao năng lực ứng dụng AI và cùng kiến tạo một không gian truyền thông khu vực đáng tin cậy, nhân văn và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Trong phiên thảo luận với chủ đề “Đồng tâm xây dựng ước mơ – Cùng chia sẻ vẻ đẹp đô thị”, bà Phan Linh Chi, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho rằng, phát triển du lịch văn hóa và du lịch nghỉ dưỡng, chăm sóc sức khỏe cần dựa trên lợi thế tài nguyên bản địa, lấy người dân địa phương làm trung tâm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Theo bà, Việt Nam đang hướng tới xây dựng các mô hình du lịch mới dựa trên trải nghiệm, cảm xúc và các giá trị văn hóa thay vì khai thác tài nguyên theo phương thức truyền thống, đồng thời việc trao quyền cho cộng đồng địa phương tham gia bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa và phát triển du lịch bền vững là yếu tố quan trọng để nâng cao sức cạnh tranh của ngành du lịch trong bối cảnh mới. Bà Phan Linh Chi cũng nhấn mạnh vai trò của chuyển đổi số, tư duy liên ngành và hợp tác quốc tế trong việc hình thành các sản phẩm văn hóa – du lịch sáng tạo, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của du khách trong nước và quốc tế.
Tại Hội nghị thường niên năm 2026, Ban Tổ chức đã công bố 5 nhóm sáng tạo, gồm: liên kết hợp tác, “Quan sát Phương Nam”, khám phá công nghệ, tin tức chân thực và sáng tạo nghệ thuật; đồng thời giới thiệu 23 dự án hợp tác thường niên trong các lĩnh vực phối hợp sản xuất nội dung, sáng tạo truyền thông, đối thoại học thuật và giao lưu thanh niên.
Trong khuôn khổ chương trình, Đoàn Việt Nam cũng tham dự Đối thoại Thị trưởng toàn cầu Xishuangbanna 2026 với chủ đề “Nhìn về phương Nam từ góc nhìn đô thị”. Tại đây, các đại biểu đã trao đổi về các mô hình phát triển đô thị bền vững, bảo tồn hệ sinh thái, phát triển các ngành kinh tế đặc trưng gắn với lợi thế địa phương, xây dựng cộng đồng hạnh phúc và nâng cao chất lượng sống của người dân. Đoàn cũng đã khảo sát thực tế các mô hình cộng đồng dân cư, chăm sóc người cao tuổi, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học tại Tây Song Bản Nạp.
Thông qua các hoạt động tại Diễn đàn, các quốc gia Lan Thương – Mê Kông tiếp tục khẳng định vai trò của truyền thông như một cầu nối quan trọng trong việc tăng cường hiểu biết, củng cố lòng tin và thúc đẩy hợp tác thực chất, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và thịnh vượng chung của khu vực.
Nguyễn Minh Giang